Strona główna Ogólna Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jako legitymowane konstytucyjnie ograniczenie prawa własności

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jako legitymowane konstytucyjnie ograniczenie prawa własności

723
PODZIEL SIĘ

Księgi wieczyste mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa prawnego w zakresie obrotu nieruchomościami. Najważniejszym instrumentem umożliwiającym realizację tego celu jest rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, która – jak wskazuje art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece – polega na tym, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Należy jednak zaznaczyć, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy rękojmia nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych oraz dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze.

W wydanym na skutek wniesienia skargi konstytucyjnej wyroku z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt SK 55/08, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przytoczone przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ustanawiające ograniczenie prawa własności, w adowalającym stopniu respektują standardy konstytucyjne określone w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 ustawy zasadniczej. TK podkreślił, iż prawo własności nie jest prawem absolutnym. Może ono bowiem podlegać ograniczeniom ustawowym, jeśli tylko takie ograniczenia nie naruszają jego istoty oraz spełniają wymogi wynikające z zasady proporcjonalności, w tym m.in. służą ochronie innych wartości konstytucyjnych, do których zaliczyć należy także bezpieczeństwo obrotu prawnego. Gdyby przyjąć – jak postulowano w skardze – że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych winna ulegać wyłączeniu również w przypadku, gdy odpłatne nabycie własności nieruchomości przez osobę działającą w dobrej wierze następuje od podmiotu wpisanego do księgi wieczystej ze względu na czynność prawną uznaną ostatecznie za nieważną, to bez wątpienia doszłoby do przekreślenia gwarancji immanentnie związanych z instytucją ksiąg wieczystych, co de facto podważałoby jej sens.

Autor: Mikołaj Hermann, prawnik