Strona główna Aktualności Gdzie można szukać testamentu?

Gdzie można szukać testamentu?

7187
PODZIEL SIĘ

Niniejszy artykuł zawiera informacje dotyczące Notarialnego Rejestru Testamentów (NORT). Znajdują się w nim odpowiedzi na pytania:

  • kto i kiedy może zarejestrować testament w NORT?,
  • jakie informacje zawiera NORT?,
  • kto, kiedy i gdzie może sprawdzić, czy został sporządzony testament?,
  • czy rejestracja testamentu jest obowiązkowa?.

Własnoręcznie lub u notariusza

Testament jest to jednostronna czynność prawna w wyniku której spadkodawca może „rozrządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci” (art. 941 K.c.). Testament może zostać sporządzony w dowolnej chwili życia osoby posiadającej zdolność do czynności prawnych. Testator może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Może też np. spisać testament w wybranej kancelarii notarialnej w formie aktu notarialnego (art. 949 par. 1, art. 950 K.c.).

Testament własnoręczny może zaginąć, zostać zniszczony albo ujawniony z opóźnieniem. W przypadku testamentów notarialnych czasami rodzina nie wie w której kancelarii został sporządzony albo czy w ogóle istnieje.  W celu ułatwienia poszukiwania testamentu z dniem 5 października 2011 r. Krajowa Rada Notarialna uruchomiła Notarialny Rejestr Testamentów (NORT). [1]  Niniejszy Rejestr wykaże czy zmarły pozostawił testament i w jakiej kancelarii należy go szukać.

Rejestracja w NORT

Rejestracja w NORT dotyczy testamentów sporządzonych przed dniem 5 października 2011 r. oraz po tym dniu. Testament notarialny rejestrowany jest wyłącznie na wniosek testatora złożony w tym testamencie. Przy spisywaniu testamentu notariusz pyta spadkodawcę, czy chce, by informacja o jego sporządzeniu trafiła do rejestru.

Można także zarejestrować testament holograficzny (własnoręczny), jeżeli spadkodawca przekaże go notariuszowi w celu przechowania. Notariusz sporządza wtedy protokół przyjęcia testamentu własnoręcznego na przechowanie. Jeżeli notariusz rejestruje testament notarialny dotychczas niezarejestrowany wtedy sporządza oddzielny protokół.

Wpis do NORT

W Notarialnym Rejestrze Testamentów zawarte są tylko informacje o sporządzeniu  lub zdeponowaniu testamentu w wybranej kancelarii notarialnej.

Są to:

  • numer wpisu,
  • data wpisu,
  • data i miejsce sporządzenia testamentu,
  • imię, nazwisko i siedzibę kancelarii notariusza (lub jego zastępcy) sporządzającego testament lub protokół,
  • imię i nazwisko testatora, imiona jego rodziców oraz datę i miejsce urodzenia testatora,
  • numer PESEL testatora.

Wpis do Rejestru bezpłatny, a spadkodawca w każdej chwili może zażądać jego wykreślenia.

Ważne!

W NORT nie jest ujawniana treść sporządzonego testamentu tylko miejsce jego przechowywania.

Zapytanie o testament

Dostęp do informacji z NORT jest niejawny za życia spadkodawcy. Oznacza to, że przyszli spadkobiercy nie mogą sprawdzić, czy testament w ogóle istnieje.

Niniejszy wpis ujawniany jest dopiero po śmierci testatora. Wniosek o udzielenie informacji o zarejestrowanym testamencie w Rejestrze składa się w dowolnie wybranej kancelarii notarialnej. Do wniosku należy dołączyć odpis aktu zgonu  spadkodawcy lub inny dokument, z którego wynika, ze spadkodawca nie żyje. Niniejszy wniosek podlega opłacie od 100 –  150 zł.

Notariusz sprawdzi w Rejestrze i udzieli informacji czy istnieje lub nie istnieje zarejestrowany testament osoby zmarłej.  Jeżeli istnieje testament, wówczas notariusz poda, gdzie jest  aktualnie przechowywany.

… również w rejestrach unijnych

W 2005 roku zostało powołane Stowarzyszenie Europejskiej Sieci Rejestrów Testamentów (ARERT). [2]  Przygotowana została Europejska Sieć Rejestrów Testamentów.  Umożliwiła ona „(…) wymianę danych pomiędzy rejestrami testamentów funkcjonującymi w poszczególnych krajach Unii Europejskiej. W dniu 5 października 2012 roku Krajowa Rada Notarialna dokonała połączenia Notarialnego Rejestru Testamentów z Europejską Siecią Rejestrów Testamentów, co otworzyło możliwość poszukiwania testamentów także poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (…)” . [3]

Rejestracja testamentu nie jest obowiązkowa

Rejestracja testamentu w NORT jest uprawnieniem, ale nie obowiązkiem spadkodawcy. Warto jednak zarejestrować testament w NORT, ponieważ ma się wtedy pewność, że zostanie ujawniony, a tym samym ostatnia wola testatora będzie spełniona. Co ważne, testament zagubiony uważany jest jako  nieistniejący. W takim przypadku spadek będzie podzielony  na podstawie ustawy (art. 931 – 940 K.c.).

Podstawa prawna:

  1. Uchwała Nr VII/46/2011 Krajowej Rady Notarialnej z dnia 4 czerwca 2011 roku w sprawie utworzenia rejestru testamentów i zasad jego funkcjonowania
  2. Uchwała Nr VII/72/2011 Krajowej Rady Notarialnej z dnia 10 września 2011 r. w sprawie uruchomienia notarialnego rejestru testamentów
  3. Regulamin świadczenia przez Krajową Radę Notarialną usług w zakresie zapewnienia użytkownikom dostępu do rejestrów notarialnych, dokonywania wpisów w tych rejestrach i uzyskiwania wynikających z nich informacji

Objaśnienia:

[1] Notarialny Rejestr Testamentów został utworzony na mocy Uchwały nr VII/46/2011 Krajowej Rady Notarialnej z dnia 4 czerwca 2011 w sprawie utworzenia rejestru testamentów i zasad jego funkcjonowania.

[2] Stowarzyszenie Europejskiej Sieci Rejestrów Testamentów (ARERT) http://www.arert.eu/?lang=fr (dostęp w dniu 5 lipca 2017 r.)

[3] https://www.gdin.pl/rejestry/ (dostęp w dniu 5 lipca 2017 r.)

Stan prawny na 5 lipca 2017 roku

Wanda Książek